Άγχος: Όταν το σώμα και το μυαλό βρίσκονται συνεχώς σε εγρήγορση

     Το άγχος αποτελεί μια φυσιολογική ανθρώπινη αντίδραση απέναντι σε καταστάσεις που βιώνουμε ως απαιτητικές, πιεστικές ή απειλητικές. Σε ορισμένες στιγμές της ζωής, μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά, βοηθώντας μας να κινητοποιηθούμε και να ανταποκριθούμε στις δυσκολίες της καθημερινότητας. Όμως, όταν το άγχος γίνεται έντονο και παρατεταμένο, αρχίζει να επηρεάζει ουσιαστικά την ψυχική και σωματική μας ευεξία.

Πώς εκδηλώνεται το άγχος;

     Πολλοί άνθρωποι συνδέουν το άγχος μόνο με τις σκέψεις. Στην πραγματικότητα, το άγχος επηρεάζει ολόκληρο το σώμα και το νευρικό μας σύστημα. Μπορεί να εκδηλωθεί μέσα από: 

• διαρκή ανησυχία ή υπερανάλυση, 
• αίσθημα πίεσης και εσωτερικής έντασης,
• ταχυκαρδία,
• δυσκολία στην αναπνοή,
• σφίξιμο στο στήθος ή στο στομάχι,
• δυσκολία συγκέντρωσης,
• προβλήματα ύπνου,
• ευερεθιστότητα,
• σωματική και ψυχική εξάντληση.

Κάποιες φορές, οι άνθρωποι συνηθίζουν να ζουν με τόσο υψηλά επίπεδα έντασης, ώστε θεωρούν φυσιολογικό το να βρίσκονται συνεχώς σε «επιφυλακή».

Όταν το νευρικό σύστημα δεν νιώθει ασφαλές

     Το χρόνιο άγχος συχνά συνδέεται με ένα νευρικό σύστημα που έχει μάθει να λειτουργεί σε κατάσταση συνεχούς εγρήγορσης. Οι απαιτήσεις της καθημερινότητας, η πίεση, οι δύσκολες εμπειρίες, οι συγκρούσεις στις σχέσεις ή η ανάγκη να είμαστε συνεχώς «δυνατοί» και διαθέσιμοι για όλους, μπορούν να δημιουργήσουν μια μόνιμη εσωτερική ένταση. Ακόμα και όταν δεν υπάρχει κάποιος άμεσος κίνδυνος, το σώμα μπορεί να συνεχίζει να λειτουργεί σαν να πρέπει συνεχώς να προστατευτεί. Γι’ αυτό πολλές φορές το άγχος δεν «φεύγει» απλώς με λογικές σκέψεις ή συμβουλές χαλάρωσης.

Το σώμα χρειάζεται πρώτα να νιώσει ασφάλεια.

Το άγχος δεν σημαίνει αδυναμία

     Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ενοχές επειδή δυσκολεύονται να διαχειριστούν το άγχος τους.

     Συχνά πιέζουν τον εαυτό τους να «ηρεμήσει», να «μην το σκέφτεται τόσο» ή να συνεχίσει να λειτουργεί σαν να μην συμβαίνει τίποτα. Όμως το άγχος δεν είναι ένδειξη αδυναμίας.

     Είναι συχνά ένα σημάδι ότι ο οργανισμός έχει επιβαρυνθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα και προσπαθεί να προστατευτεί. Η κατανόηση και η αποδοχή αυτού που βιώνουμε αποτελούν σημαντικό πρώτο βήμα προς τη φροντίδα του εαυτού μας.

Μικρές κινήσεις που μπορούν να βοηθήσουν

Η διαχείριση του άγχους δεν σημαίνει να εξαφανίσουμε όλα τα δύσκολα συναισθήματα. Σημαίνει να μάθουμε να ακούμε περισσότερο τις ανάγκες μας και να δημιουργούμε περισσότερη σταθερότητα και ασφάλεια στην καθημερινότητά μας. Μερικές βοηθητικές πρακτικές μπορεί να είναι: 

• η ξεκούραση χωρίς ενοχές, 
• η φροντίδα του σώματος μέσω ύπνου, διατροφής και κίνησης,
• η μείωση της υπερφόρτωσης όταν είναι δυνατό,
• η έκφραση των συναισθημάτων,
• η επαφή με ανθρώπους που μας κάνουν να νιώθουμε ασφαλείς,
• η δημιουργία προσωπικών ορίων,
• η αναζήτηση υποστήριξης όταν νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να το διαχειριστούμε μόνοι μας.

Η ψυχοθεραπεία ως χώρος ασφάλειας και κατανόησης

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά στην κατανόηση του άγχους και των βαθύτερων αιτιών που το συντηρούν. Μέσα σε έναν ασφαλή θεραπευτικό χώρο, το άτομο έχει τη δυνατότητα: 

• να αναγνωρίσει τα μοτίβα που το επιβαρύνουν, 
• να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του, να μάθει τρόπους συναισθηματικής ρύθμισης, 
• να ενισχύσει την αίσθηση εσωτερικής ασφάλειας και σταθερότητας. 

Η ηρεμία δεν σημαίνει ότι η ζωή γίνεται χωρίς δυσκολίες.

Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται πλέον να ζούμε συνεχώς σε κατάσταση εσωτερικής επιβίωσης.